Rachunkowość po deregulacji – jak zmienił się rynek usług księgowych.

08.06.2016

9 maja 2014 roku uchwalona została tak zwana ustawa deregulacyjna ułatwiająca dostęp do szeregu zawodów zaufania publicznego. Trzy etapy deregulacji, przeprowadzane od stycznia 2014 r., zawierały zapisy dotyczące łącznie 246 zawodów, w tym zawodów księgowego i doradcy podatkowego.

Temat deregulacji wywołał spore kontrowersje zarówno w kręgach zawodowych, mediach, jak i w całym społeczeństwie. Przeciwnicy deregulacji wskazywali na ryzyko obniżenia jakości świadczonych usług, natomiast jej zwolennicy przekonywali, że uwolnienie zawodów wpłynie pozytywnie na konkurencyjność oraz ułatwi tworzenie nowych miejsc pracy.

W 2015 roku, w rok po deregulacji portal www.ksiegowiprzyszlosci.pl zdecydował się powiedzieć „sprawdzam”. W ramach projektu „Rok po deregulacji” przeprowadzone zostało ogólnopolskie badanie  dotyczące wpływu deregulacji na funkcjonowanie rynku usług księgowych w Polsce. W celu kompleksowej analizy problemu, badanie zostało zrealizowane zarówno wśród przedstawicieli biur rachunkowych, jak i ich klientów – przedsiębiorców z sektora MŚP. W ramach projektu zorganizowana została konferencja oraz debata w której udział wzięli przedstawiciele władz publicznych, środowisk księgowych i doradców podatkowych, przedstawiciele uczelni i przedsiębiorców oraz dostawców technologii.

Deregulacja okiem księgowego:

Analiza wyników badania wśród przedstawicieli biur rachunkowych wykazała, że ogólne nastroje i nastawienie wobec deregulacji zawodu w tej grupie nie zmieniły się i pozostają raczej negatywne.

Deklarowanej niechęci wobec deregulacji towarzyszy przekonanie o pogarszaniu się ogólnej sytuacji na rynku usług księgowych w najbliższej przyszłości. Największe zagrożenia związane z wprowadzeniem ustawy w życie właściciele biur rachunkowych upatrują w presji na ceny usług, obniżającym się poziomie jakości usług księgowych oraz w zmianach w przepisach prawnych.

Jednocześnie jednak zdecydowana większość badanych stoi na stanowisku, że od wprowadzeniu ustawy do chwili obecnej, nie zaszły żadne odczuwalne zmiany w ogólnej sytuacji na rynku usług księgowych. Innymi słowy, przedstawiciele biur rachunkowych z jednej strony wykazują krytyczne i negatywne nastawienie wobec idei deregulacji zawodu i jej wprowadzenia w życie oraz są za przywróceniem dotychczasowych ograniczeń dla wykonywania zawodu księgowego, z drugiej jednak strony twierdzą, że w trakcie roku od wprowadzenia zmian prawnych nie zaszły w praktyce żadne odczuwalne dla nich zmiany w branży.

Deregulacja okiem przedsiębiorcy

Znacznie bardziej neutralne nastawienie do deregulacji zawodu księgowego wykazują przedsiębiorcy z sektora MŚP. Po pierwsze, wśród pracodawców ustawa deregulująca zawód księgowego nie jest szczególnie znana i rozpoznawalna – okazuje się, że większość przedsiębiorców albo w ogóle nie słyszała o ustawie, a jeśli słyszała, to nie wie dokładnie, jakie są jej założenia i jakie wprowadza zmiany. Po drugie, przedstawiciele małych i średnich firm mają spore trudności z ustosunkowaniem się do idei deregulacji.

Znaczny odsetek badanych nie potrafi ocenić, dla jakich grup interesariuszy uwolnienie zawodu może przynieść korzyści, a dla kogo negatywne konsekwencje. Przedsiębiorcy wyrażają także przekonanie, że wprowadzenie deregulacji zawodu księgowego nie wywiera żadnego wpływu na sytuację pracodawców i firm z sektora MŚP.

Neutralną postawę wobec wprowadzonej ustawy i brak zainteresowania tym problemem potwierdza także fakt, że spora część badanych przedsiębiorców nie potrafiła w ogóle odnieść się do zagadnienia jej ewentualnego wpływu na sytuację ich firmy.

Przedsiębiorcy ufają księgowym

Wśród polskich przedsiębiorstw z sektora MŚP w zbliżonym stopniu rozpowszechnione są obie formy prowadzenia rachunkowości, z lekką przewagą firm posiadających księgowość wewnętrzną. Badanie wykazało ponadto, że przedsiębiorcy niechętnie i bardzo rzadko decydują się na zmianę stosowanego rozwiązania – w zdecydowanej większości firm istniał dział księgowości wewnętrznej od początku działalności i analogicznie w drugiej grupie przedsiębiorstw – od początku działalności firma korzysta z biura zewnętrznego i bardzo rzadko dochodzi do zmian współpracującego biura.

W nielicznych przypadkach, kiedy doszło do zmiany biura lub przejścia z księgowości zewnętrznej na wewnętrzną, przyczyną tego były najczęściej problemy finansowe firmy lub niezadowolenie z jakości usług. W parze z dużym przywiązaniem firmy do stosowanego rozwiązania w zakresie prowadzenia rachunkowości, idzie także bardzo wysoki poziom zaufania, jakim przedsiębiorcy darzą swoich księgowych – czy to wewnętrznych, czy zajmujących się firmą z ramienia zewnętrznego biura.

Cena certyfikatu

W opinii właścicieli biur rachunkowych, dla przedsiębiorców korzystających z zewnętrznej księgowości, najważniejszymi czynnikami wyboru biura są ceny usług oraz opinie i rekomendacje innych firm. Co istotne, w opinii przedstawicieli biur rachunkowych posiadanie certyfikatów przez pracowników biura jest jednym z mniej decydujących kryteriów wyboru księgowości zewnętrznej. Fakt ten jest tym bardziej ciekawy w obliczu opinii badanych, że wprowadzenie deregulacji zawodu może w największym stopniu zaszkodzić certyfikowanym księgowym, a pomóc księgowym niecertyfikowanym.

W kontekście negatywnych postaw wobec deregulacji oraz przekonania o jej niekorzystnych konsekwencjach dla certyfikowanych księgowych, interesująco wypada również kwestia kryteriów przyjmowania nowych pracowników do biura.

Okazuje się bowiem, że dla właścicieli biur rachunkowych decydującym czynnikiem jest doświadczenie zawodowe kandydata. W dalszej kolejności brane jest też pod uwagę wykształcenie kierunkowe, staż pracy czy znajomość programów komputerowych, natomiast fakt posiadania certyfikatów został uznany za jeden z mniej istotnych czynników wyboru.

Tymczasem okazuje się, że dla przedsiębiorców najważniejszym kryterium w procesach decyzyjnych jest zakres oferowanych usług. Pracodawcy przyznają certyfikatom dosyć wysokie miejsce spośród wszystkich kryteriów wyboru księgowych, zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych. Co więcej, zajęły one wyższe miejsce pod względem ważności niż gwarancja jakości usług, co jeszcze dosadniej podkreśla fakt, w jak silnym stopniu wpływają one na proces decyzyjny przedsiębiorców. Certyfikaty stanowią też ważne narzędzie w procesie weryfikacji rzetelności i kompetencji księgowych.

Technologia

Dominująca większość biur rachunkowych (97%), które wzięły udział w badaniu, korzysta ze specjalistycznego oprogramowania, kolejne 28% świadczy również usługi w oparciu o platformę wymiany danych on-line. Wyniki te zdają się potwierdzać również badanie wśród przedsiębiorców – co 5 z przebadanych przedsiębiorców może komunikować się ze swoim biurem rachunkowym poprzez platformę internetową.

Jednocześnie choć technologia stanowi wsparcie dla komunikacji z biurem rachunkowym, przedsiębiorcy są zdecydowanie niechętni współpracy z biurem tylko za pośrednictwem Internetu – takiemu rozwiązaniu przeciwne jest blisko 90% respondentów

Wykorzystywanie różnego rodzaju narzędzi informatycznych stało się standardem w biurach rachunkowych

czy biurach doradztwa podatkowego.  Na współczesnym, konkurencyjnym rynku kluczowe jest jednak wdrażanie takich rozwiązań, które nie tylko pomogą w prowadzeniu rachunków lecz również podniosą efektywność pracy biura oraz pomogą w uzyskaniu przewagi konkurencyjnej

***

Artykuł jest skrótem raportu „Rok po deregulacji. Rynek usług księgowych po uwolnieniu zawodu”. Raport jest wynikiem  badania przeprowadzonego przez portal Księgowi Przyszłości w 2015.

Pełną treść raportu można pobrać tutaj>