Jak oszczędza świat? Pracownicze Plany Kapitałowe w innych krajach

27.06.2019

Pracownicze Plany Kapitałowe stają się coraz głośniejszym tematem. Do wdrożeń przygotowują się pracodawcy, tematem zainteresowani są też sami pracownicy. Obowiązująca od stycznia 2019 ustawa daje nowe możliwości odkładania na spokojną emeryturę. Jak o swoją przyszłość dbają obywatele innych krajów? Na czyich rozwiązaniach bazował polski ustawodawca?

Jak wiemy, pomysł długotrwałego oszczędzania nie jest rodzimym pomysłem. W podobnych systemach od lat funkcjonują obywatele Europy i świata. W naszym kraju Pracownicze Plany Kapitałowe są nowością, jednak w innych państwach takie systemy funkcjonują od lat i cieszą się dużym powodzeniem. Pomysł wdrożenia systemu w Polsce bazuje na innych znanych rozwiązaniach.


Oszczędzanie w globalnej skali

Globalna idea Pracowniczych Planów Kapitałowych ma zachęcać do oszczędzania na spokojną przyszłość. Rozwiązanie wdrożone w Polsce w dużej mierze wzorowane jest na systemie funkcjonującym w Wielkiej Brytanii. Główną różnicą pomiędzy brytyjskim a polskim systemem jest sposób “zachęcania” pracowników. W Polsce jest to bezpośrednia wpłata od Państwa na konto pracownika  w wysokości 240 zł. Brytyjczykom, Rząd nie przesyła bezpośrednio funduszy na konto, jednak w zamian oferuje ulgi podatkowe. Na Wyspach do programu włączani są pracownicy w wieku od 22 do 65 lat. Brytyjska forma programu jest zdecydowanie bardziej rozbudowana, ale jednocześnie jak pokazują statystyki, bardzo skuteczna. W programie bierze udział aż 84% uprawnionych pracowników. Analitycy wskazują, że ten imponujący wynik to bezpośredni rezultat formy automatycznego zapisu do programu.  


Ekonomia behawioralna

W Wielkiej Brytanii podobnie jak w Polsce, każdy uprawniony do uczestnictwa pracownik zostaje wpisany do programu z automatu i nie musi wykonywać żadnych dodatkowych czynności. Oczywiście w obu przypadkach, uczestnictwo ma dobrowolny charakter i po złożeniu oficjalnej rezygnacji pracownik może zostać z programu “odłączony”. Warto jednak zaznaczyć, że taka rezygnacja ma charakter czasowy. Tj. pracownik po czterech latach zostanie ponownie włączony do programu. Doświadczenia z innych krajów w tym obszarze nie pozostawiają złudzeń. W raporcie  Szkoły Głównej Handlowej pt. Dodatkowy System Emerytalny w Polsce – diagnoza i rekomendacje zmian z 2014 roku stawiana jest teza, że w krajach w których dodatkowe oszczędzanie nie jest automatyczne,  na oszczędzanie decyduje się jedynie 50% pracowników.


Kanada, Nowa Zelandia, Dania…

Przykładem państwa bez automatycznego zapisu jest Kanada. Warto zauważyć, że to państwo wysoko rozwinięte, w którym świadomość potrzeby oszczędzania jest duża. Stąd programy PPK są zawsze dostosowywane do specyfiki danego kraju. Dla przykładu, duński program funkcjonujący pod nazwą ATP działa szerzej. W programie uczestniczy każdy obywatel, który przepracował minimalnie 9 godzin w tygodniu. Na swoją spokojną przyszłość odkładać mogą nawet młode osoby, które pracują dorywczo.


Wyższe progi 

W dyskusji o Pracowniczych Planach Kapitałowych, często przywoływana jest także Nowa Zelandia, gdzie dodatkowe oszczędzanie emerytalne pod nazwą KiwiServer funkcjonuje od 2 lipca 2007 roku. W tym programie, podobnie jak w Polsce to pracodawca obsługuje cały system, proces zapisów i wypisów. Dla pracownika dostępne są również wyższe progi w wysokości 4% i 8%. W  Polsce wpłata podstawowa składka pracownicza to 1,5% istnieje możliwość wybrania także comiesięczna wpłaty dodatkowej w wysokości do 2,5% od pensji pracownika.


Comiesięczne dopłaty

Oczywiście, Państwo nagradza tych, którzy decydują się na wyższą stawkę. W takiej formie system funkcjonuje w Nowej Zelandii już od ponad 10 lat. Co ciekawe, tylko w Nowej Zelandii i w Polsce państwo dopłaca do pracowniczych oszczędności. W Nowej Zelandii zobowiązuje się dopłacić 50 centów do każdego oszczędzonego dolara. U nas, jak pamiętamy, jest to 240 zł rocznie. W większości przypadków składki można odliczyć od podatku np. w Niemczech oszczędzający może odpisać 100% wpłaconych środków.  


Przygotowanie polskich pracodawców

Czy PPK mają szansę rozwiązać problem niskich świadczeń emerytalnych w Polsce? Z pewnością nie jest to remedium na wszystkie bolączki, jednak doświadczenia z innych krajów pokazują, że system ma szansę się sprawdzić. Odpowiednio dostosowany system wesprze pracodawców w sprawnych wdrożeniach PPK w firmach. Odpowiedzią na pojawiające się problemy jest odpowiedniej klasy systemy ERP. Pracownicze Plany Kapitałowe to nowe obowiązki dla pracodawców, którym w zarządzaniu mogą pomóc systemy informatyczne. To kolejny krok w kierunki pełnej cyfryzacji komórek kadrowo płacowych – podkreśla Jadwiga Wojtas, Dyrektor Produkcji i Wsparcia w firmie Soneta, producencie oprogramowania enova365. Dzięki temu pracodawcy spełnią swoje nowe obowiązki w terminie. Pytanie, jak do perspektywy długoterminowego oszczędzania podejdą polscy pracownicy.